مواد ضد عفونی کننده

يك ضد عفوني كننده ايده‌آل، تركيبي است كه در رقت‌هاي بالا براي باكتريها، قارچها و ... كشنده اما براي بافتهاي بدن بي‌ضرر و در عين حال ارزان، پايدار و ترجيحاً بي‌رنگ و بي‌بو باشد.

اكثر ضد عفوني كننده‌هاي موضعي كه غالباً براي ضدعفوني زخمها و جراحات قبل از پانسمان بكار مي‌روند، موجب ترميم زخم نمي‌شوند، بلكه برعكس از ترميم جلوگيري مي‌كنند. بطور كلي پاك كردن خراشها و زخمهاي سطحي با پستن توسط آب و صابون بسيار مؤثرتر و كم خطرتر از بكارگيري آنهاست زيرا موادي كه بصورت موضعي بر پوست يا غشاء‌هاي مخاطي قرار مي‌گيرند، بطور غيرقابل پيش‌بيني جذب مي‌شوند. پانسمان محكم با لايه‌هاي پلاستيكي، رطوبت و افزايش دما، اغلب جذب را به مقدار زيادي افزايش مي‌دهند.

از ضد عفوني كننده‌هاي موضعي مي‌توان الكلها، آلدئيدها، اسيدها، فنل‌ها (كلرهگزيدين)، تركيبات اكسيد كننده (كاربامايدپراكسايد) و تركيبات يد (تنتوريد و پوويدون آيداين يا بتادين)، كلر (سديم هيپوكلريت)، تركيبات جيوه، نقره، روي و مس اشاره كرد.

همچنين برخي تركيبات مؤثر بر كشش سطحي نظير بنزآلكونيوم كلرايد و ستيل پيريدينيوم كلرايد ضد عفوني كننده‌هاي موضعي مؤثري هستند.
صابونها نيز ضدعفوني كننده‌هايي هستند كه چرك و ترشحات سطحي، لايه‌هاي جدا شده سطح پوست و باكتريهاي موجود در آنها را بر‌مي‌دارند. عمل فيزيكي شستشوي كامل دست با صابون ساده در برداشتن موقت باكتريها و ميكروارگانيسم‌هاي آلوده كننده ديگر از سطح پوست كاملاً مؤثر است. براي اثر ضد باكتريال اضافي، برخي مواد شيميايي ضد عفوني كننده به صابونهاي معيني اضافه مي‌شوند. اين مواد شيميايي ممكن است هم مفيد و هم بالقوه مضر باشند.

توجه داشته باشيد:

- دقت در شرايط نگهداري و نحوه مصرف (رقيق سازي، حلال مناسب و ...) ضدعفوني كننده‌هاي موضعي نقش بسزايي در ميزان اثربخشي آنها دارد. بنابراين حتماً قبل از مصرف راهنماي موجود در بسته‌بندي را بدقت مطالعه نمائيد.

- دليل ندارد كه يك محلول ضد عفوني كننده موضعي آلوده نشود. به همين جهت بايد بهداشت نگهداري اين محلولها را رعايت نمود.

- مصرف همزمان برخي ضد عفوني كننده‌هاي موضعي با هم، مي‌تواند به خنثي شدن اثرشان منجر شود. البته مواردي نيز وجود دارد كه حلال ذكر شده در راهنماي مصرف، يك ضدعفوني كننده ديگر نظير الكل مي‌باشد كه در اينصورت مطابق دستور عمل كنيد.

- موارد منع مصرف برخي از ضد عفوني كننده‌ها كه در راهنماي آنها قيد شده است جدي بگيريد و در صورت بروز علائم حساسيت نسبت به فرآورده، جداً از ادامه مصرف خودداري كنيد.

- مصرف دراز مدت و مداوم ضد عفوني ‌كننده‌هاي موضعي، علاوه بر افزايش خطر جذب و سميت آنها، باعث تحريكات موضعي شده و با برهم زدن شرايط طبيعي پوست يا مخاط، آنرا براي ساير عفونتها مستعد مي‌سازد.