|
پوست ، مو ، ناخن
پوست با دارا بودن سطح
متوسطي حدود ٢ متر مربع (٢.٥يارد مربع) ، يکي از بزرگترين اعضا بدن
است . پوست يک سد محافظتي بين محيط جهان اطراف با عضلات ، اعضاي
داخلي و عروق خوني و اعصاب بدن تشکيل مي دهد . مو و ناخنها از پوست
منشا گرفته ويک حفاظت اضافي ايجاد مي کنند . ظاهر پوست به طور
گسترده ای تغيير مي کند . که اين تغيير نه تنها به دليل عواملي
همچون افزايش سن بوده ، بلکه ، نمايش دهنده نوسانات هيجاني و سلامت
عمومي ، نيز مي باشد .
پوست يک عضو زنده است . فوقاني ترين لايه آن اپيدرم بوده که سطح
پوست را تشکيل مي دهد و متشکل از سلولهای مرده است و در هر فرد
حدود ٣٠ هزار عدد از اين سلولها در هر دقيقه ريزش مي کنند . با اين
وجود سلولهای زنده پوست دائما در قسمت تحتاني تر اپيدرم توليد شده
تا جايگزين اين سلولها گردند . در زير اپيدرم ، درم قرار گرفته که
حاوی عروق خوني ، انتها های عصبي و غدد مي باشد . لايه ای ازچربي
در زير درم قرار مي گيرد و به عنوان يک عايق ، ضربه گير و منبع
انرژی عمل مي کند .
محافظت و احساس
هر چند اکثر قسمتهای پوست ضخامتي کمتر از ٦ ميليمتر (¼ اينچ )
دارند . اما پوست يک لايه محافظتي قوی است . جز اصلي سطح پوست يک
پروتئين زمخت فيبری است که کراتين نام دارد . اين ماده را مي توان
در مو که ايجاد حفاظت و گرما مي کند و در ناخنها که انتهاهای ظريف
انگشتان دست و پا را مي پوشانند ، پيدا کرد . پوست يک سد دفاعي
کاملا موثر در برابر ميکروارگانيسمها و مواد مضر ايجاد ميکند ، اما
اين سد بيشترين تاثير را زماني دارد که سطح آن دست نخورده باقي
ماند . زخمها ممکن است عفوني شوند و به باکتريها ، که بعضي از
آنهادر سطح پوست زندگي مي کنند ، اجازه دهند که وارد جريان خون
شوند . سبوم که مايع روغني است و از غدد سباسه موجود در درم تشکيل
مي گردد ، به حفظ حالت ارتجاعي پوست و دفع آب ، کمک مي نمايد . به
دليل اينکه پوست ما حالت ضد آب ( واترپروف ) دارد ، آب را به هنگام
دوش گرفتن مثل يک اسفنج ، جذب نمي کنيم .
احساس لامسه ما از گيرنده هايي که در قسمت درم پوست وجود دارند و
به فشار ، ارتعاش ، گرما ، سرما و درد پاسخ مي دهند ، ناشي ميشود .
در هر ثانيه ، ميلياردها پيام از تحريکات دريافت شده در سرتاسر بدن
به مغز ارسال شده و درآنجا اين پيامها به صورت يک "تصوير" حسي در
مي آيد و فرد را از خطراتي مثل يک وسيله داغ ، آگاه مي سازند ،
بعضي نواحي حسي مثل انتهای انگشتان ، دارای تراکم بالايي از گيرنده
ها مي باشند .
پوست همچنين يک نقش اساسي در تنظيم دمای بدن ايفا مي کند و زمانيکه
در معرض تابش نور خورشيد قرار مي گيرد ، ويتامين (D) توليد مي
نمايد که برای ايجاد استخوانهای قوی لازم است .
يک لايه واکنش گر
پوست ما به شيوه زندگي ما واکنش نشان مي دهد ، برای مثال ، پوست
دستان يک باغبان ضخيم شده تا حفاظت بيشتری ايجاد کند . در طي روند
پيری ، پوست چروکيده شده و خاصيت ارتجاعي آن کمتر مي شود که اين
حالت مي تواند در نتيجه سيگار کشيدن يا تماس بيش از حد با نور
خورشيد ، تسريع گردد . همچنين ، پوست مي تواند رنگ خود راتغيير دهد
. در برخورد مستقيم با نور خورشيد ، اپيدرم و درم ملانين بيشتری
توليد مي کنند ، ملانين ، رنگدانه ای است که تشعشعات مضر ماورا
بنفش را فيلتر مي کند .
افزايش ملانين باعث تيره شدن پوست مي شود . مردمي که اصليت آنها
متعلق به مناطقي با تابش شديد نور خورشيد مي باشد ، دارای پوست
تيره تری بوده که به راحتي پوست روشن نمي سوزد . افراديکه پوست
روشن دارند بدليل داشتن ملانين کمتر در پوست خود نسبت به آفتاب
سوختگي حساسترند.
قسمتهای مختلف ناخن
صفحات حفاظتي که ناخن ناميده مي شوند، انتهای انگشتان دست وپا را
مي پوشانند. ناخنها اساسا از کراتين که يک پروتئين درشت مولکول در
مو و پوست است ، تشکيل شده اند . ناخنها از ماتريکس که زير يک چين
پوستي به نام کوتيکول قرار دارد و از لانولا که منطقه ای هلالي شکل
در قاعده ناخن است ، رشد مي کنند .
ساختمان ناخن
مشهود ترين قسمت ناخن ، صفحه آن مي باشد . اين قسمت بر روی بستر
ناخن که يک ناحيه غني از عروق خوني است قرار گرفته است .
پوست و مو
پوست متشکل از دو لايه اصلي است: اپيدرم که لايه نازکتر خارجي مي
باشد ودرم که لايه ضخيمتر داخلي است . اپيدرم لايه هاي ضخيمي از
سلولهای مسطح مي باشد . مو از فوليکولهاي مو که نواحي تغيير يافته
ای از اپيدرم هستند و دردرم قرار گرفته اند ، رشد مي کند .سلولهای
جديد مو که در فوليکول ساخته شده اند ، بتدريج مي ميرند تا تنه
پوسته ای مو را تشکيل دهند . درم از يک بافت ارتجاعي قوی ساخته شده
از عروق خوني ، غدد خوني ، غدد و انتهای عصبي که به تحريکاتي همچون
گرما ، فشار، درد پاسخ مي دهند ، تشکيل شده است .
غشاهای مخاطي
غشاهای مخاطي ، لايه های سلولي هستند که قسمتهايي از بدن را که
نبايد خشک شوند، حفاظت مي کنند . اين غشاها ، دهان و بيني ، داخل
پلک ها ، مجاري تناسلي ، گوارشي و تنفسي را مي پوشانند . سلولهای
اختصاصي موجود در اين غشاها تحت عنوان سلولهای گابلت ، موکوس را که
يک پروتئين چسبنده است ترشح مي کنند ، موکوس باعث لغزنده سازی و
پاکسازی مي شود . در نقاطي که حفرات بدن باز مي شوند ، غشاهای
مخاطي در امتداد پوست قرار مي گيرند.
رشد و ترميم
پوست دائما خودش را از طريق ريزش سلولهای مرده و توليد سلولهای
جديد ، نوسازی مي کند . در نتيجه سلولهای سطحي که به دليل سايش ،
آسيب يا بيماری از دست مي روند ، سريعا جايگزين مي شوند . سلولهای
جديد در اپيدرم که لايه فوقاني پوست است و به عنوان يک پوشش
محافظتي ضخيم عمل مي کند، ساخته مي شوند.
رشد پوست
در اکثر نواحي بدن ، اپيدرم ، چهار لايه دارد . در تحتاني ترين
قسمت ، لايه قاعده ای قرار دارد، که در آن سلولهای جديد ساخته مي
شوند . به موازات حرکت به سطح ، سلولهاتغيير مي کنند تا لايه های
بينابيني يعني سلولهای خاردار وگرانولار را تشکيل دهند . سلولهای
در عرض ٢-١ ماه به سطح مي رسند . لايه سطحي متشکل از سلولهای مسطح
مرده مي باشد که دائما ريزش مي کنند .
سلول لايه سطحي:
سلولهای مسطح مرده در سطح پوست يک پوشش محافظتي خشن تشکيل مي دهند
. اين سلولها دائما به موازات از دست رفتنشان ، جايگزين ميشوند .
سلول گرانولار:
سلولهای لايه گرانولار مسطحتر از سلولهای خاردار هستند و ساختار
سلولي آنها شروع به بهم خوردن مي کند.
سلول خاردار:
سلولهای واقع در لايه سلولي خاری ، بر آمدگيهای خاری دارند که آنها
را به هم متصل مي کند و به پوست قدرت مي دهد .
سلول قاعده ای :
سلولهای لايه قاعده ای به درم چسبيده اند. اين ناحيه ، قسمتي از
پوست است که سلولهای آن مرتبا تقسيم مي شوند تا سلولهای جديد را که
بعدا به لايه های بعدی تبديل مي شوند ، بسازد.
ترميم پوست
زمانیکه پوست آسیب می بیند، از طریق ترمیم بافت آسیب دیده و
جایگزین ساختن بافت از دست رفته با سلولهای جدید ، پاسخ می دهد .
طی روند ترمیم ، بافت مرده یا آسیب دیده ، ابتدا توسط بافت اسکار و
بتدریج با سلولهای جدید سالم جایگزین می شود . ترمیم پوست طی
مراحلی که در زیر گفته شده ، صورت می گیرد.
1- هر آسیبی که منجر به ضایعه پوستی شود ، در صورتیکه ضایعه سطحی
باشد مسئله مهمی نیست . ممکن است عروق خونی درم آسیب دیده و باعث
خونریزی شود.
2- خون از عروق خونی نشت پیدا کرده ، منجر به تشکیل لخته می شود .
فیبروبلاستها و سایر سلولهای اختصاصی ترمیمی تکثیر شده و به ناحیه
آسیب دیده مهاجرت می کنند .
3- فیبرو بلاستها : کلافه ای از بافت فیبردار در داخل لخته ایجاد
می کنند . به موازات انقباض رشته های فیبرین کلافه دچار چروکیدگی
می شود . بافت پوستی جدید در زیر تشکیل می گردد .
4- کلافه فیروز ، سفت شده تا یک کبره زخم بر روی سطح پوست ایجاد
کند . زمانیکه رشد پوست جدید کامل شود این کبره می افتد . با این
وجود اثر زخم ممکن است باقی ماند .
رشد مو
مو از یک فولیکول رشد می کند . این فولیکول یک ناحیه اختصاصی
از اپیدرم است که به طرف پائین به داخل درم رشد کرده است . مو از
سلولهای با تقسیم سریع موجود در ریشه که در قاعده فولیکول قرار
دارد ، ایجاد می شود . پاپیلای زیر ریشه حاوی عروق خونی است که
مواد غذایی را حمل می کنند . هر فولیکول یک دوره رشدی دارد که به
دنبال آن فاز استراحت می آید . بااین وجود فازهای فولیکولهای مختلف
، همزمان نیستند . هر روز تعدادی از موها رشد می کنند ، در حالیکه
عده ای دیگر می ریزند . یک مو بین 6 میلی متر (¼ اینچ ) تا 8 میلی
متر ( ⅓ اینچ ) در ماه رشد می کند .
1- در طی هر جلسه استراحت یک فولیکول مو ، فعالیت سلولی در پاپیلا
و ریشه مو آهسته شده و به تدریج متوقف می شود . زمانیکه فعالیت
سلولی متوقف شد ، مو می میرد.
2- در طی مرحله رشد ، سلولها در ریشه به سرعت تقسیم می شوند و رشد
یک موی جدید را آغاز می نمایند . موی جدید در حال رشد به آهستگی
موی مرده را به بیرون از فولیکول مو فشار می دهد .
عملکرد پوست، مو و ناخنها
در همه بدن ، پوست عملکردهای اصلی مشابهی در جهت حفاظت ما از آسیب
و عفونت ایفا می نماید . پوست در تنظیم دمای بدن که توسط ناحیه ای
در مغز به نام هیپوتالاموس در پاسخ به محرکهای مختلف ، کنترل میشود
، نقش مهمی دارد . رنگدانه ملانین پوست ، تا حدودی باعث حفاظت آن
در برابر تشعشعات مضر ماورا بنفش خورشید می گردد .
حفاظت
هر چند ساختار اصلی پوست در کل بدن مشابه است ، اما تفاوتهای موضعی
بعلت اختلاف عملکرد نقاط مختلف آن وجود دارد . برای مثال ، پوست کف
دست و کف پا ، مو ندارند . تفاوتها بیشتر در ارتباط با رنگ ، بافت
، تراکم فولیکولهای مو ، غدد، پایانه های عصبی و عروق خونی رخ می
دهد .
تنظیم حرارت بدن
پوست ، نقش قابل توجیهی در تنظیم دمای بدن ایفا می کند . برخلاف
بعضی حیوانات ، انسان فاقد یک پوشش خزی ضخیم است تا بتواند گرما
تولید کند . در عوض ، ما یک سیستم تنظیم حرارتی پیچیده داریم که
دارای اجزایی مثل عروق خونی خاص در پوست است که تنها در ارتباط با
حفظ و از دست دادن گرما می باشند . لایه چربی موجود در زیر پوست
باعث حفاظت بیشتر می گردد .
دمای بالای بدن
اگر بدن خیلی گرم شود ، عروق خونی متسع شده تا اجازه دهند خون
بیشتری به پوست ، یعنی جایی که خون خنک می شود ، برسد . این امر
باعث می گردد تا پوست ، بر افروخته به نظر رسد . غدد عرق ، عرق
بیشتری تولید کرده تا با تبخیر آن پوست خنک شود .
دمای پایین بدن
اگر بدن خیلی سرد شود ، عروق خونی باریک می گردند . عضلات راست
کننده مو منقبض شده، باعث راست شدن موها و کشش پوست می گردد که
حالتی شبیه پوست غاز پیدا می کند . موهای راست شده ، لایه ای
محافظتی از هوا را نزدیک پوست نگه میدارند .
|
